'

ادبيات

گنجينه نام ها درافغانستان

Saturday, July 21st, 2007


و معرفي مختصر زنان و مردان نامدار

مولف : ولي احمد نوري

ISBN 978-2914245-23-4:

با قطع و صحافت زيبا از طبع برآمده و به دسترس همه هموطنان عزيز قرار دارد
اقيمت 18.50 يورو

تقريظ بر « گنجينه نامها در افغانستان »

دوست فرزانه، پرکار و گرويده فرهـنگ افغاني، جناب ولي احمد نوري بر روال هميشگي باز وارد ميدان ابتکار گشتند و اين بار نامهاي مروج در وطن را در مجموعه اي متشکل از حدوداً هفـت هزار نام، گرد آوردند.

براي « فرهنگ » و « کلتور » و « ثقافـت»، که کلمات مترادف همـند، تعاريف بي شماري عرضه گرديده، از جمله فرهـنگ را، مجموعه سنن و عادات و عـنعنات و آداب و رسوم و رواجها و طرز ديد و نحوه تفکر و … يک کتله بشري تعريف کرده اند. فرهـنگ يک ملت در شيوه برخورد و طرز تفکر افرادش ترسب ميکند و مجسم ميگردد. جزء فرهـنگ ماست که به وطن عشق ميورزيم. جزء عادات و عنعنات نکو و حسنه ماست، که فريفـته آزادي هستيم. از گوشه هاي ستوده فرهـنگ ماست، که به بزرگان ارج و احترام ميگزاريم. اگر جبين بر آستان کسي نمي سائيم، نيز بر حکم فرهـنگ ماست. تسليم زور نگشتن، هم ريشه در فرهـنگ ما دارد. وقتي از طبيعت زيبا و عظمت کوه و دريا و آسمان پرستاره و جلوه ماه شب چارده و طلوع و غـروب مهر و ماه و زيبائي شاخسار پرشگوفه يا پوشيده از برف و گل و سنبل و شمع و پردانه و… لذت ميبريم، زير تأثير فرهـنگ خود قـرار داريم. وقتي رادمردي و بزرگمنشي و جود و سخا و شهامت و شجاعـت و غـيرت و مناعـت نفس و صداقت و امانتداري و حقـشناسي و پاس داشتن دوستي و تواضع و صله رحِم و… را پسنديده ميدانيم، از خاستگاه فرهـنگ خود حرکت کرده ايم.

اگر ضرب المثل هاي يک قوم معـرف کلتور و فرهـنگ اويند، نحوه و ترتيب اسمگذاري افراد يک ملت نيز، از سرچشمه فرهـنگش آب مي خورد. اگر نامهاي کنيشکا و اوستا و يما و ويدا و جمشيد و آرين و تهمينه و کوشان* و آذر و… از فرهـنگ پيش از اسلام ما سخن ميگويند؛ نامهاي جميل، صبور، سميع، بصير، محمد، حامد، عـمر، عـبد الله، واحد، وحيد، حليم، حکيم، علي، غـني، وحيد، فاروق، مرتضي، جميله، سـُمُيه، ناديه، زهرا، ثريا، راضيه، فوزيه، فريده، عاليه، عايشه، شيما، کوکب، حکيمه، حسينه، ناجيه ، وجيهه، فريحه، تمنا، سْکارا، حْسنا … وفاداري به فرهنگ اسلامي ما را نشان ميدهـد. اگر نامهاي شيردل و پردل و تورن و رستم و آزاده و ملالي و ناهـيد و… بيانگر شجاعـت و سلحشوري و آزادمنشي است، باز از فرهنگ ما حکايت ميکند. و اگر شبنم و لاله و ستاره و شيرين و نسرين و ياسمين و پروين و سپوژمي و وژمه، خاتول و … مؤدي خيالات شاعـرانه و رومانتيک است، از فرهـنگ خيالپردازانه و زيبا پسند ما نشأت ميکند. وقتي بزرگان را با القابي از قبيل آغاگل ، گل آغا ، شيرلالا ، شاه آغا ، آغاشيرين ، ماماشيرين ، عمه کوکو ، گل کوکو ، خاله بوبو ، کوکوگل ، عمه شيرين ، خاله کوکو، بي بي شيرين ، بي بي گل ، بوبوگل و … مخاطب قرار ميدهيم، اين هم از فرهـنگ ارجگزاري به موسپيدان و کهنسالان و بزرگواران سرچشمه ميگيرد.

من تاکنون در زير آسمان کبود در هيچ جائي نديده و نشنيده ام که بزرگان و حقـداران را بمانند وطن ما، با چنين القاب پسنديده ارجگزار، ياد کنند؛ نه در ايران و توران ، نه در اروپا و امريکا، نه در عرب و ترک و تتار و مغول و نه در سياهـپوست و زردپوست و …. ياد مؤدبانه از بزرگان، مخاطبت مؤدبانه بزرگان، بکار گيري ضمير و فعل جمع براي بزرگان ، ارزش قايل شدن به گپ و رأي و پند و اندرز و مشوره بزرگان و … جرء فرهنگ ماست.

گفتم شيوه نامگذاري و اينکه براي فـرزندان خود چه نامهائي را انتخاب ميکنيم، مبين طرز تفکر مردم ماست. اگر بگويم که فرهـنگ ما در نامها و نحوه نامگذاري افراد و ابناي وطن تبلور يافـته، سخني بيجا نگفته ام. والدين معمولاً نامهائي را براي نوزادان انتخاب ميکنند، که با همين گرايش هم آهنگ باشد. مشکل درينست، که يافتن نامهاي زيبا و دلخواه، کار ساده اي نيست. چه بسا پدران و مادران، که براي برگزيدن نام مورد پسند، ماهها به فکر اندر ميشوند، از دوستان استمداد ميکنند و بعضاً به کتب لغت روي مي آورند. چون در وطن محبوب و مألوف ما رساله اي و کتابي در زمينه تدوين نگرديده.

دانشمند سختکوش و فـريفـته فرهـنگ آبائي و اجدادي ما، جناب ولي احمد نوري، اين کمبود جامعه افغاني را درک کردند و دست به تدوين « فرهنگ نامگذاري» بردند. به يقـين که اين فرهنگ، که گنجينه ايست از نامهاي مروج وطن عزيز ما، مشکلات ناميابي را رفع خواهد کرد و ممد و ياري رسان پدران و مادران افغان، قـرار خواهد گرفـت.

اين يکي از دوستان نامعدود و بيشمار آقاي نوري، درحالي که بسر رسيدن اين امر بزرگ را برايشان تبريک ميگويد، از خداوند مستعان تمناي صحت و بقاي عـمر پربار اين دوست گرامي را نياز دارد، تا در پرتو آن، بعد ازين نيز آثار مفـيد و پر ثمر را بسر رسانند و تقديم وطندارا نمايند. و من الله التوفيق

خليل الله معروفي ــ برلين،18 فروري 2006